RBI Launches Drive to Help Reclaim Unclaimed Deposits

RBI Launches Drive to Help Reclaim Unclaimed Deposits

RBI Launches Drive to Help Reclaim Unclaimed Deposits

The Reserve Bank of India (RBI) has initiated a significant nationwide awareness campaign aimed at helping citizens and their families recover forgotten funds held in old or inactive bank accounts. 

Recognizing that substantial amounts of money remain in accounts that have been dormant for years, the central bank is encouraging the public to check for these unclaimed deposits. 

This drive is part of the RBI's broader commitment to enhancing financial literacy and ensuring that public money is accessible to its rightful owners.

According to the RBI's regulations, funds from bank accounts that have remained inactive or inoperative for over 10 years are required to be transferred by the respective banks to the Depositor Education and Awareness (DEA) Fund. 

However, the central bank clarifies that the funds do not become the property of the government. Depositors or their legal heirs retain the right to claim these amounts at any point. 

Importantly, the RBI also assures that such deposits continue to accrue interest, if applicable, even after they are moved into the DEA Fund.

To streamline the process of tracing these forgotten funds, the RBI has developed and launched the UDGAM portal. 

This user-friendly online platform allows individuals to efficiently check for any unclaimed deposits they or their family members might have across multiple banks. 

This single-point access significantly simplifies what was previously a cumbersome process, aligning with the RBI's goal of making the recovery of funds easier and more transparent for the public.

Once an unclaimed deposit is identified via the UDGAM portal, the next step for claimants is to visit a branch of the corresponding bank. 

The process requires submitting valid KYC (Know Your Customer) documents such as Aadhaar, passport, voter ID, or driving license to establish ownership. 

The RBI has instructed banks to ensure that claim procedures are made easier and to actively assist customers in verifying the ownership of the accounts. 

Upon successful verification, the bank is obligated to release the funds to the rightful owner or the designated nominee.

To maximize public participation and awareness, the RBI and various banks are conducting special camps across the country. 

This concentrated outreach effort is scheduled to run from October to December 2025. 

This initiative is heavily promoted under the central bank’s financial literacy campaign, “RBI Kehta Hai – Jankaar Baniye, Satark Rahiye” (RBI Says – Be Informed, Be Watchful), urging citizens to stay informed and vigilant about all their financial assets.

RBI ने दावा न किए गए जमाओं को वापस पाने में मदद के लिए अभियान शुरू किया

भारतीय रिज़र्व बैंक (RBI) ने नागरिकों और उनके परिवारों को पुराने या निष्क्रिय बैंक खातों में जमा भूले हुए धन को वापस पाने में मदद करने के उद्देश्य से एक महत्वपूर्ण राष्ट्रव्यापी जागरूकता अभियान शुरू किया है।

यह देखते हुए कि वर्षों से निष्क्रिय पड़े खातों में बड़ी मात्रा में धनराशि जमा है, केंद्रीय बैंक जनता को इन दावा न किए गए जमाओं की जाँच करने के लिए प्रोत्साहित कर रहा है।

यह अभियान वित्तीय साक्षरता बढ़ाने और यह सुनिश्चित करने के लिए RBI की व्यापक प्रतिबद्धता का हिस्सा है कि सार्वजनिक धन उसके वास्तविक स्वामियों तक पहुँच सके।

RBI के नियमों के अनुसार, 10 वर्षों से अधिक समय से निष्क्रिय या निष्क्रिय पड़े बैंक खातों से धनराशि को संबंधित बैंकों द्वारा जमाकर्ता शिक्षा एवं जागरूकता (DEA) कोष में स्थानांतरित करना आवश्यक है।

हालांकि, केंद्रीय बैंक स्पष्ट करता है कि ये धनराशियाँ सरकार की संपत्ति नहीं बनती हैं। जमाकर्ता या उनके कानूनी उत्तराधिकारी किसी भी समय इन राशियों पर दावा करने का अधिकार रखते हैं।

 महत्वपूर्ण बात यह है कि RBI यह भी सुनिश्चित करता है कि ऐसी जमाराशियों पर, यदि लागू हो, DEA फंड में स्थानांतरित होने के बाद भी ब्याज मिलता रहे।

इन भूली हुई धनराशियों का पता लगाने की प्रक्रिया को सरल बनाने के लिए, RBI ने UDGAM पोर्टल विकसित और लॉन्च किया है।

यह उपयोगकर्ता-अनुकूल ऑनलाइन प्लेटफ़ॉर्म व्यक्तियों को विभिन्न बैंकों में उनके या उनके परिवार के सदस्यों के किसी भी लावारिस जमा की कुशलतापूर्वक जाँच करने की सुविधा देता है।

यह एकल-बिंदु पहुँच पहले की जटिल प्रक्रिया को काफी सरल बनाती है, जो RBI के धन की वसूली को जनता के लिए आसान और अधिक पारदर्शी बनाने के लक्ष्य के अनुरूप है।

UDGAM पोर्टल के माध्यम से लावारिस जमा की पहचान हो जाने के बाद, दावेदारों के लिए अगला कदम संबंधित बैंक की शाखा में जाना है।

इस प्रक्रिया में स्वामित्व स्थापित करने के लिए आधार, पासपोर्ट, मतदाता पहचान पत्र या ड्राइविंग लाइसेंस जैसे वैध KYC (अपने ग्राहक को जानें) दस्तावेज़ जमा करना आवश्यक है।

RBI ने बैंकों को यह सुनिश्चित करने का निर्देश दिया है कि दावा प्रक्रिया को आसान बनाया जाए और खातों के स्वामित्व को सत्यापित करने में ग्राहकों की सक्रिय रूप से सहायता की जाए।

 सफल सत्यापन के बाद, बैंक को धनराशि को उसके वास्तविक स्वामी या नामित व्यक्ति को जारी करना अनिवार्य है।

जन भागीदारी और जागरूकता को अधिकतम करने के लिए, RBI और विभिन्न बैंक देश भर में विशेष शिविर आयोजित कर रहे हैं।

यह केंद्रित आउटरीच अभियान अक्टूबर से दिसंबर 2025 तक चलने वाला है।

इस पहल को केंद्रीय बैंक के वित्तीय साक्षरता अभियान, "RBI कहता है - जानकर बनाएँ, सतर्क रहें" के तहत व्यापक रूप से प्रचारित किया जा रहा है, जिसमें नागरिकों से अपनी सभी वित्तीय संपत्तियों के बारे में जानकारी और सतर्कता बनाए रखने का आग्रह किया जा रहा है।

క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్లను తిరిగి పొందడంలో సహాయపడటానికి RBI డ్రైవ్ ప్రారంభించింది

పాత లేదా నిష్క్రియ బ్యాంకు ఖాతాలలో ఉన్న మరచిపోయిన నిధులను తిరిగి పొందడంలో పౌరులు మరియు వారి కుటుంబాలకు సహాయం చేయడం లక్ష్యంగా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) దేశవ్యాప్తంగా ఒక ముఖ్యమైన అవగాహన ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది. 

సంవత్సరాలుగా నిద్రాణంగా ఉన్న ఖాతాలలో గణనీయమైన మొత్తంలో డబ్బు మిగిలి ఉందని గుర్తించి, ఈ క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్ల కోసం తనిఖీ చేయమని కేంద్ర బ్యాంకు ప్రజలను ప్రోత్సహిస్తోంది. 

ఆర్థిక అక్షరాస్యతను పెంపొందించడానికి మరియు ప్రజా డబ్బు దాని నిజమైన యజమానులకు అందుబాటులో ఉండేలా చూసుకోవడానికి RBI యొక్క విస్తృత నిబద్ధతలో ఈ డ్రైవ్ భాగం.

RBI నిబంధనల ప్రకారం, 10 సంవత్సరాలకు పైగా నిష్క్రియంగా లేదా నిష్క్రియంగా ఉన్న బ్యాంకు ఖాతాల నుండి నిధులను సంబంధిత బ్యాంకులు డిపాజిటర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవేర్‌నెస్ (DEA) నిధికి బదిలీ చేయాలి. 

అయితే, నిధులు ప్రభుత్వ ఆస్తిగా మారవని కేంద్ర బ్యాంకు స్పష్టం చేసింది. డిపాజిటర్లు లేదా వారి చట్టపరమైన వారసులు ఈ మొత్తాలను ఏ సమయంలోనైనా క్లెయిమ్ చేసే హక్కును కలిగి ఉంటారు. 

 ముఖ్యంగా, అటువంటి డిపాజిట్లు DEA ఫండ్‌లోకి తరలించబడిన తర్వాత కూడా, వర్తిస్తే, వడ్డీని పొందుతూనే ఉంటాయని RBI హామీ ఇస్తుంది.

ఈ మరచిపోయిన నిధులను గుర్తించే ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి, RBI UDGAM పోర్టల్‌ను అభివృద్ధి చేసి ప్రారంభించింది. 

ఈ వినియోగదారు-స్నేహపూర్వక ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫామ్ వ్యక్తులు లేదా వారి కుటుంబ సభ్యులు బహుళ బ్యాంకులలో కలిగి ఉన్న ఏవైనా క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్‌లను సమర్థవంతంగా తనిఖీ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. 

ఈ సింగిల్-పాయింట్ యాక్సెస్ గతంలో గజిబిజిగా ఉన్న ప్రక్రియను గణనీయంగా సులభతరం చేస్తుంది, నిధుల రికవరీని సులభతరం చేయడం మరియు ప్రజలకు మరింత పారదర్శకంగా చేయడం అనే RBI లక్ష్యంతో సమలేఖనం చేస్తుంది.

UDGAM పోర్టల్ ద్వారా క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్‌ను గుర్తించిన తర్వాత, క్లెయిమ్‌దారుల తదుపరి దశ సంబంధిత బ్యాంకు శాఖను సందర్శించడం. 

ఈ ప్రక్రియకు యాజమాన్యాన్ని స్థాపించడానికి ఆధార్, పాస్‌పోర్ట్, ఓటరు ID లేదా డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ వంటి చెల్లుబాటు అయ్యే KYC (మీ కస్టమర్‌ను తెలుసుకోండి) పత్రాలను సమర్పించడం అవసరం. 

క్లెయిమ్ విధానాలు సులభతరం చేయబడిందని నిర్ధారించుకోవాలని మరియు ఖాతాల యాజమాన్యాన్ని ధృవీకరించడంలో కస్టమర్‌లకు చురుకుగా సహాయం చేయాలని RBI బ్యాంకులను ఆదేశించింది. 

 విజయవంతమైన ధృవీకరణ తర్వాత, బ్యాంకు నిధులను సరైన యజమానికి లేదా నియమించబడిన నామినీకి విడుదల చేయవలసి ఉంటుంది.

ప్రజల భాగస్వామ్యం మరియు అవగాహనను పెంచడానికి, RBI మరియు వివిధ బ్యాంకులు దేశవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక శిబిరాలను నిర్వహిస్తున్నాయి.

ఈ కేంద్రీకృత ప్రచార ప్రయత్నం అక్టోబర్ నుండి డిసెంబర్ 2025 వరకు నిర్వహించబడుతుంది.

ఈ చొరవ కేంద్ర బ్యాంకు యొక్క ఆర్థిక అక్షరాస్యత ప్రచారం, "RBI కెహ్తా హై - జంకార్ బనియే, సతర్క్ రహియే" (RBI చెబుతుంది - సమాచారం పొందండి, జాగ్రత్తగా ఉండండి) కింద భారీగా ప్రచారం చేయబడింది, పౌరులు తమ అన్ని ఆర్థిక ఆస్తుల గురించి సమాచారం మరియు అప్రమత్తంగా ఉండాలని కోరుతుంది.