Strategic Fortress: RBI Establishes High-Security Data Hub in Odisha

Strategic Fortress: RBI Establishes High-Security Data Hub in Odisha

Strategic Fortress: RBI Establishes High-Security Data Hub in Odisha

The Reserve Bank of India (RBI) has completed the construction of a sophisticated, greenfield data centre in Bhubaneswar, Odisha, designed to protect the nation's critical financial infrastructure. 

This facility is a strategic move to decentralize the central bank's computing power, which supports currency management, payment settlements, and regulatory data. 

By situating this 18.55-acre campus in Odisha’s Info Valley-II, the RBI is ensuring that the "brain" of India's financial system remains operational even in the face of extreme national emergencies or regional instabilities.

The choice of location was driven by a need for strategic depth and geological stability. 

Strategically, Bhubaneswar sits far from India’s western and northern borders, significantly reducing the facility's exposure to potential cross-border missile or drone threats. 

Geologically, the region falls into a lower seismic risk zone compared to high-risk corridors like the Himalayan belt or the coastal hubs of Mumbai and Chennai. 

This insulation from natural and man-made disasters provides a robust safety net for the infrastructure that underpins the country's economic continuity.

Infrastructure resilience is further bolstered by the site's independence from major subsea communication cable landing points. 

While cities like Mumbai are digital hubs, they are also concentrated targets for cyber risks and network vulnerabilities. 

By moving away from these dense traffic corridors, the RBI is following a global trend seen in institutions like the US Federal Reserve, which operates highly secured facilities like the East Rutherford Operations Center. 

This "sovereign platform" approach allows the RBI to maintain total institutional control over its security protocols and hardware, free from the risks of public cloud infrastructure.

Technically, the Odisha facility has achieved Tier IV certification, the highest international standard for data centre reliability. 

This classification indicates that the site features fully redundant subsystems and is "fault-tolerant," meaning any single failure in power, cooling, or network distribution will not disrupt the core operations. 

Such high levels of redundancy are essential as digital transactions and real-time payment systems expand rapidly across India, necessitating a financial backbone that offers near-100% uptime regardless of external scenarios.

The establishment of this centre marks a broader policy shift in India toward treating financial data as critical national infrastructure. 

Alongside the primary data centre in Navi Mumbai and a pilot cloud facility spanning Mumbai and Hyderabad, the Odisha site completes a diversified network of digital fortresses. 

As institutions like SEBI and SBI follow suit by building their own dedicated facilities, India is moving toward a future where its financial stability is anchored by physical security, geological foresight, and technological sovereignty.

स्ट्रेटेजिक किला: RBI ने ओडिशा में हाई-सिक्योरिटी डेटा हब बनाया

भारतीय रिज़र्व बैंक (RBI) ने ओडिशा के भुवनेश्वर में एक एडवांस्ड, ग्रीनफील्ड डेटा सेंटर का कंस्ट्रक्शन पूरा कर लिया है, जिसे देश के ज़रूरी फाइनेंशियल इंफ्रास्ट्रक्चर की सुरक्षा के लिए डिज़ाइन किया गया है।

यह फैसिलिटी सेंट्रल बैंक की कंप्यूटिंग पावर को डीसेंट्रलाइज़ करने के लिए एक स्ट्रेटेजिक कदम है, जो करेंसी मैनेजमेंट, पेमेंट सेटलमेंट और रेगुलेटरी डेटा को सपोर्ट करती है।

ओडिशा की इन्फो वैली-II में इस 18.55 एकड़ के कैंपस को बनाकर, RBI यह पक्का कर रहा है कि भारत के फाइनेंशियल सिस्टम का "दिमाग" बहुत बड़ी नेशनल इमरजेंसी या रीजनल अस्थिरता के बावजूद भी चालू रहे।

लोकेशन का चुनाव स्ट्रेटेजिक गहराई और जियोलॉजिकल स्टेबिलिटी की ज़रूरत के कारण किया गया था।

स्ट्रेटेजिक रूप से, भुवनेश्वर भारत की पश्चिमी और उत्तरी सीमाओं से बहुत दूर है, जिससे इस फैसिलिटी का संभावित क्रॉस-बॉर्डर मिसाइल या ड्रोन खतरों से काफी कम खतरा है।

 जियोलॉजिकली, यह इलाका हिमालयन बेल्ट या मुंबई और चेन्नई के कोस्टल हब जैसे हाई-रिस्क कॉरिडोर की तुलना में कम सिस्मिक रिस्क ज़ोन में आता है।

कुदरती और इंसानों की बनाई आपदाओं से यह इंसुलेशन, देश की इकॉनमिक कंटिन्यूटी को मज़बूत करने वाले इंफ्रास्ट्रक्चर के लिए एक मज़बूत सेफ्टी नेट देता है।

साइट के बड़े सबसी कम्युनिकेशन केबल लैंडिंग पॉइंट से अलग होने से इंफ्रास्ट्रक्चर की मज़बूती और भी बढ़ जाती है।

हालांकि मुंबई जैसे शहर डिजिटल हब हैं, लेकिन वे साइबर रिस्क और नेटवर्क की कमज़ोरियों के लिए भी खास टारगेट हैं।

इन घने ट्रैफिक कॉरिडोर से दूर जाकर, RBI, US फेडरल रिजर्व जैसे इंस्टीट्यूशन में देखे जाने वाले ग्लोबल ट्रेंड को फॉलो कर रहा है, जो ईस्ट रदरफोर्ड ऑपरेशंस सेंटर जैसी बहुत ज़्यादा सुरक्षित फैसिलिटी चलाता है।

यह "सॉवरेन प्लेटफॉर्म" अप्रोच RBI को अपने सिक्योरिटी प्रोटोकॉल और हार्डवेयर पर पूरा इंस्टीट्यूशनल कंट्रोल बनाए रखने की इजाज़त देता है, जो पब्लिक क्लाउड इंफ्रास्ट्रक्चर के रिस्क से मुक्त है।

टेक्निकली, ओडिशा फैसिलिटी ने टियर IV सर्टिफिकेशन हासिल कर लिया है, जो डेटा सेंटर रिलायबिलिटी के लिए सबसे ऊंचा इंटरनेशनल स्टैंडर्ड है।

 यह क्लासिफिकेशन बताता है कि साइट में पूरी तरह से रिडंडेंट सबसिस्टम हैं और यह "फॉल्ट-टॉलरेंट" है, जिसका मतलब है कि पावर, कूलिंग या नेटवर्क डिस्ट्रीब्यूशन में कोई भी एक फेलियर कोर ऑपरेशन में रुकावट नहीं डालेगा।

इतनी ज़्यादा रिडंडेंसी ज़रूरी है क्योंकि डिजिटल ट्रांज़ैक्शन और रियल-टाइम पेमेंट सिस्टम पूरे भारत में तेज़ी से बढ़ रहे हैं, जिसके लिए एक ऐसे फाइनेंशियल बैकबोन की ज़रूरत है जो बाहरी हालात की परवाह किए बिना लगभग 100% अपटाइम दे।

इस सेंटर का बनना भारत में फाइनेंशियल डेटा को ज़रूरी नेशनल इंफ्रास्ट्रक्चर मानने की दिशा में एक बड़े पॉलिसी बदलाव को दिखाता है।

नवी मुंबई में प्राइमरी डेटा सेंटर और मुंबई और हैदराबाद में फैली एक पायलट क्लाउड फैसिलिटी के साथ, ओडिशा साइट डिजिटल फोर्ट्रेस का एक डायवर्सिफाइड नेटवर्क पूरा करती है।

जैसे-जैसे SEBI और SBI जैसे इंस्टीट्यूशन अपनी डेडिकेटेड फैसिलिटी बनाकर इसे फॉलो कर रहे हैं, भारत एक ऐसे भविष्य की ओर बढ़ रहा है जहाँ इसकी फाइनेंशियल स्टेबिलिटी फिजिकल सिक्योरिटी, जियोलॉजिकल दूरदर्शिता और टेक्नोलॉजिकल सॉवरेनिटी पर टिकी होगी।

వ్యూహాత్మక కోట: ఒడిశాలో ఆర్‌బిఐ హై-సెక్యూరిటీ డేటా హబ్‌ను ఏర్పాటు చేసింది

భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్‌బిఐ) ఒడిశాలోని భువనేశ్వర్‌లో ఒక అధునాతన, గ్రీన్‌ఫీల్డ్ డేటా సెంటర్ నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేసింది, ఇది దేశం యొక్క కీలకమైన ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలను రక్షించడానికి రూపొందించబడింది. 

కరెన్సీ నిర్వహణ, చెల్లింపు పరిష్కారాలు మరియు నియంత్రణ డేటాకు మద్దతు ఇచ్చే కేంద్ర బ్యాంకు యొక్క కంప్యూటింగ్ శక్తిని వికేంద్రీకరించడానికి ఈ సౌకర్యం ఒక వ్యూహాత్మక చర్య. 

ఒడిశాలోని ఇన్ఫో వ్యాలీ-IIలో ఈ 18.55 ఎకరాల క్యాంపస్‌ను ఉంచడం ద్వారా, తీవ్రమైన జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితులు లేదా ప్రాంతీయ అస్థిరతల నేపథ్యంలో కూడా భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క "మెదడు" పనిచేస్తుందని ఆర్‌బిఐ నిర్ధారిస్తోంది.

వ్యూహాత్మక లోతు మరియు భౌగోళిక స్థిరత్వం అవసరం ద్వారా స్థానం ఎంపిక జరిగింది. 

వ్యూహాత్మకంగా, భువనేశ్వర్ భారతదేశం యొక్క పశ్చిమ మరియు ఉత్తర సరిహద్దులకు దూరంగా ఉంది, ఇది సరిహద్దు క్షిపణి లేదా డ్రోన్ ముప్పులకు సౌకర్యం యొక్క బహిర్గతం గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది. 

 భౌగోళికంగా, ఈ ప్రాంతం హిమాలయ బెల్ట్ లేదా ముంబై మరియు చెన్నై తీరప్రాంత కేంద్రాల వంటి అధిక-ప్రమాదకర కారిడార్లతో పోలిస్తే తక్కువ భూకంప ప్రమాద జోన్‌లో ఉంది. 

ప్రకృతి మరియు మానవ నిర్మిత విపత్తుల నుండి ఈ ఇన్సులేషన్ దేశ ఆర్థిక కొనసాగింపుకు ఆధారమైన మౌలిక సదుపాయాలకు బలమైన భద్రతా వలయాన్ని అందిస్తుంది.

ప్రధాన సబ్‌సీ కమ్యూనికేషన్ కేబుల్ ల్యాండింగ్ పాయింట్ల నుండి సైట్ యొక్క స్వాతంత్ర్యం ద్వారా మౌలిక సదుపాయాల స్థితిస్థాపకత మరింత బలపడుతుంది. 

ముంబై వంటి నగరాలు డిజిటల్ హబ్‌లు అయినప్పటికీ, అవి సైబర్ ప్రమాదాలు మరియు నెట్‌వర్క్ దుర్బలత్వాలకు కూడా కేంద్రీకృత లక్ష్యాలు. 

ఈ దట్టమైన ట్రాఫిక్ కారిడార్‌ల నుండి దూరంగా వెళ్లడం ద్వారా, తూర్పు రూథర్‌ఫోర్డ్ ఆపరేషన్స్ సెంటర్ వంటి అత్యంత సురక్షితమైన సౌకర్యాలను నిర్వహించే US ఫెడరల్ రిజర్వ్ వంటి సంస్థలలో కనిపించే ప్రపంచ ధోరణిని RBI అనుసరిస్తోంది. 

ఈ "సార్వభౌమ వేదిక" విధానం RBI దాని భద్రతా ప్రోటోకాల్‌లు మరియు హార్డ్‌వేర్‌పై పూర్తి సంస్థాగత నియంత్రణను నిర్వహించడానికి అనుమతిస్తుంది, పబ్లిక్ క్లౌడ్ మౌలిక సదుపాయాల ప్రమాదాల నుండి విముక్తి పొందుతుంది.

సాంకేతికంగా, ఒడిషా సౌకర్యం టైర్ IV సర్టిఫికేషన్‌ను సాధించింది, ఇది డేటా సెంటర్ విశ్వసనీయతకు అత్యున్నత అంతర్జాతీయ ప్రమాణం. 

 ఈ వర్గీకరణ సైట్ పూర్తిగా అనవసరమైన ఉపవ్యవస్థలను కలిగి ఉందని మరియు "తప్పులను తట్టుకునేది" అని సూచిస్తుంది, అంటే విద్యుత్, శీతలీకరణ లేదా నెట్‌వర్క్ పంపిణీలో ఏదైనా ఒక వైఫల్యం ప్రధాన కార్యకలాపాలకు అంతరాయం కలిగించదు. 

డిజిటల్ లావాదేవీలు మరియు రియల్-టైమ్ చెల్లింపు వ్యవస్థలు భారతదేశం అంతటా వేగంగా విస్తరిస్తాయి, బాహ్య పరిస్థితులతో సంబంధం లేకుండా దాదాపు 100% అప్‌టైమ్‌ను అందించే ఆర్థిక వెన్నెముక అవసరం కాబట్టి ఇటువంటి అధిక స్థాయిల పునరావృతం అవసరం.

ఈ కేంద్రం స్థాపన భారతదేశంలో ఆర్థిక డేటాను కీలకమైన జాతీయ మౌలిక సదుపాయాలుగా పరిగణించే దిశగా విస్తృత విధాన మార్పును సూచిస్తుంది. 

నవీ ముంబైలోని ప్రాథమిక డేటా సెంటర్ మరియు ముంబై మరియు హైదరాబాద్‌లో విస్తరించి ఉన్న పైలట్ క్లౌడ్ సౌకర్యంతో పాటు, ఒడిశా సైట్ డిజిటల్ కోటల యొక్క వైవిధ్యభరితమైన నెట్‌వర్క్‌ను పూర్తి చేస్తుంది. 

SEBI మరియు SBI వంటి సంస్థలు తమ స్వంత ప్రత్యేక సౌకర్యాలను నిర్మించుకోవడం ద్వారా దానిని అనుసరిస్తున్నందున, భారతదేశం దాని ఆర్థిక స్థిరత్వం భౌతిక భద్రత, భౌగోళిక దూరదృష్టి మరియు సాంకేతిక సార్వభౌమాధికారం ద్వారా లంగరు వేయబడిన భవిష్యత్తు వైపు కదులుతోంది.