Centre Approves ₹3,277 Crore Dulhasti Stage-II Hydro Project in Kishtwar

Centre Approves ₹3,277 Crore Dulhasti Stage-II Hydro Project in Kishtwar

Centre Approves ₹3,277 Crore Dulhasti Stage-II Hydro Project in Kishtwar

The Union Ministry of Environment, Forest and Climate Change has officially cleared the Dulhasti Stage-II hydroelectric project, a major infrastructure initiative in the Kishtwar district of Jammu and Kashmir. 

Valued at ₹3,277.45 crore, the project received the green light from the Environmental Appraisal Committee (EAC). 

This new installation will have a capacity of 260 MW, utilizing the water resources of the Chenab River within the Indus Water Basin to bolster the region's power supply.

This development serves as a significant expansion of the existing 390 MW Dulhasti Stage-I project, which has been operated by NHPC Ltd since 2007. 

The new stage is designed to work in tandem with the original station, drawing water directly from Stage I through a massive 3,685-meter-long tunnel. 

This tunnel, measuring 8.5 meters in diameter, will feed into a newly constructed horseshoe-shaped pondage system to manage water flow for power generation.

Technically, the project includes the construction of several sophisticated components, including a surge shaft, a pressure shaft, and an underground powerhouse. 

This powerhouse will be equipped with two 130 MW units to achieve its total capacity. 

To facilitate this massive construction, the project requires an estimated 60.3 hectares of land, which includes approximately 8.27 hectares of private land spanning the villages of Benzwar and Palmar.

A notable aspect of the EAC’s approval is the project’s compliance with the technical parameters of the 1960 Indus Water Treaty (IWT). 

However, the approval comes during a period of significant diplomatic tension. 

The report highlights that the treaty itself has been suspended effective April 23, 2025, a decision made by the government following a terrorist attack in Pahalgam. 

Despite the suspension of the treaty, the project continues to adhere to established international water-sharing standards.

Ultimately, the Dulhasti Stage-II project represents a dual-purpose move by the Centre to increase renewable energy production while asserting developmental presence in the sensitive Himalayan region. 

By leveraging existing infrastructure from Stage I, the project aims to maximize efficiency and energy output from the Chenab River. 

As work progresses, it is expected to provide a substantial boost to the local economy and the national grid’s hydroelectric capacity.

केंद्र ने किश्तवाड़ में ₹3,277 करोड़ के दुलहस्ती स्टेज-II हाइड्रो प्रोजेक्ट को मंज़ूरी दी

केंद्रीय पर्यावरण, वन और जलवायु परिवर्तन मंत्रालय ने जम्मू और कश्मीर के किश्तवाड़ ज़िले में एक बड़ी इंफ्रास्ट्रक्चर पहल, दुलहस्ती स्टेज-II हाइड्रोइलेक्ट्रिक प्रोजेक्ट को आधिकारिक तौर पर मंज़ूरी दे दी है।

₹3,277.45 करोड़ की लागत वाले इस प्रोजेक्ट को पर्यावरण मूल्यांकन समिति (EAC) से हरी झंडी मिल गई है।

यह नया प्लांट 260 MW क्षमता का होगा, जो क्षेत्र की बिजली आपूर्ति को बढ़ाने के लिए सिंधु जल बेसिन के भीतर चिनाब नदी के जल संसाधनों का उपयोग करेगा।

यह विकास मौजूदा 390 MW दुलहस्ती स्टेज-I प्रोजेक्ट का एक महत्वपूर्ण विस्तार है, जिसे 2007 से NHPC लिमिटेड द्वारा संचालित किया जा रहा है।

नया स्टेज मूल स्टेशन के साथ मिलकर काम करने के लिए डिज़ाइन किया गया है, जो एक विशाल 3,685 मीटर लंबी सुरंग के माध्यम से सीधे स्टेज I से पानी लेगा।

यह सुरंग, जिसका व्यास 8.5 मीटर है, बिजली उत्पादन के लिए पानी के प्रवाह को प्रबंधित करने के लिए एक नए निर्मित घोड़े की नाल के आकार के पोंडेज सिस्टम में जाएगी।

तकनीकी रूप से, इस प्रोजेक्ट में कई परिष्कृत घटकों का निर्माण शामिल है, जिसमें एक सर्ज शाफ्ट, एक प्रेशर शाफ्ट और एक भूमिगत पावरहाउस शामिल है।

यह पावरहाउस अपनी कुल क्षमता हासिल करने के लिए दो 130 MW इकाइयों से लैस होगा।

इस बड़े निर्माण को सुविधाजनक बनाने के लिए, प्रोजेक्ट को अनुमानित 60.3 हेक्टेयर भूमि की आवश्यकता है, जिसमें बेंज़वार और पालमार गांवों में लगभग 8.27 हेक्टेयर निजी भूमि शामिल है।

EAC की मंज़ूरी का एक उल्लेखनीय पहलू यह है कि प्रोजेक्ट 1960 की सिंधु जल संधि (IWT) के तकनीकी मापदंडों का पालन करता है।

हालांकि, यह मंज़ूरी महत्वपूर्ण राजनयिक तनाव के दौर में आई है।

रिपोर्ट में बताया गया है कि पहलगाम में एक आतंकवादी हमले के बाद सरकार द्वारा लिए गए फैसले के अनुसार, यह संधि 23 अप्रैल, 2025 से प्रभावी रूप से निलंबित कर दी गई है।

संधि के निलंबन के बावजूद, प्रोजेक्ट स्थापित अंतरराष्ट्रीय जल-साझाकरण मानकों का पालन करना जारी रखे हुए है।

कुल मिलाकर, दुलहस्ती स्टेज-II प्रोजेक्ट केंद्र सरकार द्वारा नवीकरणीय ऊर्जा उत्पादन बढ़ाने और संवेदनशील हिमालयी क्षेत्र में विकासात्मक उपस्थिति दर्ज कराने के लिए एक दोहरा उद्देश्य वाला कदम है। स्टेज I के मौजूदा इंफ्रास्ट्रक्चर का इस्तेमाल करके, इस प्रोजेक्ट का मकसद चिनाब नदी से एफिशिएंसी और एनर्जी आउटपुट को ज़्यादा से ज़्यादा बढ़ाना है।

जैसे-जैसे काम आगे बढ़ेगा, उम्मीद है कि इससे लोकल इकॉनमी और नेशनल ग्रिड की हाइड्रोइलेक्ट्रिक क्षमता को काफी बढ़ावा मिलेगा।

కిష్త్వార్‌లో ₹3,277 కోట్ల విలువైన దుల్హస్తి స్టేజ్-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం ఆమోదం

కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని కిష్త్వార్ జిల్లాలో ఒక ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టు అయిన దుల్హస్తి స్టేజ్-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుకు అధికారికంగా ఆమోదం తెలిపింది.

₹3,277.45 కోట్ల విలువైన ఈ ప్రాజెక్టుకు పర్యావరణ మదింపు కమిటీ (EAC) నుండి పచ్చజెండా లభించింది.

ఈ కొత్త ప్లాంట్ 260 మెగావాట్ల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలోని చీనాబ్ నది జలవనరులను ఉపయోగించుకుని ఈ ప్రాంత విద్యుత్ సరఫరాను బలోపేతం చేస్తుంది.

ఈ అభివృద్ధి, 2007 నుండి NHPC లిమిటెడ్ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్న ఇప్పటికే ఉన్న 390 మెగావాట్ల దుల్హస్తి స్టేజ్-I ప్రాజెక్టుకు ఒక ముఖ్యమైన విస్తరణగా పనిచేస్తుంది.

ఈ కొత్త దశ అసలు ప్లాంట్‌తో కలిసి పనిచేసేలా రూపొందించబడింది, ఇది 3,685 మీటర్ల పొడవైన భారీ సొరంగం ద్వారా స్టేజ్ I నుండి నేరుగా నీటిని తీసుకుంటుంది.

8.5 మీటర్ల వ్యాసం కలిగిన ఈ సొరంగం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం నీటి ప్రవాహాన్ని నిర్వహించడానికి కొత్తగా నిర్మించిన గుర్రపునాడా ఆకారపు పాండేజ్ వ్యవస్థలోకి నీటిని అందిస్తుంది.

సాంకేతికంగా, ఈ ప్రాజెక్టులో సర్జ్ షాఫ్ట్, ప్రెజర్ షాఫ్ట్ మరియు భూగర్భ పవర్‌హౌస్‌తో సహా అనేక అధునాతన భాగాల నిర్మాణం ఉంటుంది.

ఈ పవర్‌హౌస్ తన మొత్తం సామర్థ్యాన్ని సాధించడానికి రెండు 130 మెగావాట్ల యూనిట్లతో అమర్చబడుతుంది.

ఈ భారీ నిర్మాణాన్ని సులభతరం చేయడానికి, ప్రాజెక్టుకు సుమారు 60.3 హెక్టార్ల భూమి అవసరం, ఇందులో బెంజ్వార్ మరియు పాల్మార్ గ్రామాలలో విస్తరించి ఉన్న సుమారు 8.27 హెక్టార్ల ప్రైవేట్ భూమి కూడా ఉంది.

EAC ఆమోదంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, ఈ ప్రాజెక్టు 1960 నాటి సింధు జలాల ఒప్పందం (IWT) యొక్క సాంకేతిక పారామితులకు అనుగుణంగా ఉండటం.

అయితే, ఈ ఆమోదం గణనీయమైన దౌత్య ఉద్రిక్తతల సమయంలో వచ్చింది.

పహల్గామ్‌లో జరిగిన ఉగ్రవాద దాడి తరువాత ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం ప్రకారం, ఈ ఒప్పందం ఏప్రిల్ 23, 2025 నుండి అమలులోకి వచ్చేలా నిలిపివేయబడిందని నివేదిక హైలైట్ చేస్తుంది.

ఒప్పందం నిలిపివేసినప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్టు స్థాపించబడిన అంతర్జాతీయ నీటి భాగస్వామ్య ప్రమాణాలకు కట్టుబడి ఉంది.

అంతిమంగా, దుల్హస్తి స్టేజ్-II ప్రాజెక్టు పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తిని పెంచడంతో పాటు సున్నితమైన హిమాలయ ప్రాంతంలో అభివృద్ధి ఉనికిని చాటుకోవడానికి కేంద్రం తీసుకున్న ద్వంద్వ ప్రయోజన చర్యను సూచిస్తుంది. దశ I నుండి ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలను పెంచడం ద్వారా, ఈ ప్రాజెక్ట్ చీనాబ్ నది నుండి సామర్థ్యం మరియు శక్తి ఉత్పత్తిని పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 

పని ముందుకు సాగుతున్న కొద్దీ, ఇది స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరియు జాతీయ గ్రిడ్ యొక్క జలవిద్యుత్ సామర్థ్యానికి గణనీయమైన ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తుందని భావిస్తున్నారు.