India's Electronics Sector Generates 1.3 Million Jobs in Five-Year Surge

India's Electronics Sector Generates 1.3 Million Jobs in Five-Year Surge

India's Electronics Sector Generates 1.3 Million Jobs in Five-Year Surge

India's electronics industry has emerged as a cornerstone of the "Make-in-India" initiative, creating over 1.33 million jobs in the last five years. 

This massive employment boost is primarily attributed to the Production-Linked Incentive (PLI) scheme, which has revolutionized the domestic manufacturing landscape. 

According to the India Cellular and Electronics Association (ICEA), the sector has added 400,000 direct manufacturing roles and approximately 930,000 indirect positions across ancillary industries and logistics, marking a decade of transformative growth.

The economic impact of this expansion is reflected in both production value and worker wages. 

In the 2025 fiscal year alone, the industry contributed roughly ₹25,000 crore in wages to blue-collar workers, with average monthly salaries ranging from ₹14,000 to ₹18,000. 

Mobile phone production has seen a meteoric rise, jumping from ₹2.2 lakh crore in FY21 to over ₹5.45 lakh crore in FY25, while export volumes have increased nearly tenfold during the same period.

A significant highlight of this growth is its focus on gender inclusivity and social empowerment. 

The PLI scheme has been a major driver for women entering the formal workforce, with nearly 70% of new job additions going to women and first-time workers. 

Large-scale operations, such as Foxconn's iPhone factory near Bengaluru, exemplify this trend by employing nearly 30,000 staff members, an impressive 80% of whom are women, showcasing the industry’s role in creating a more diverse labor market.

Global tech giant Apple, along with its partners Foxconn, Pegatron, and Tata Electronics, has been instrumental in shifting the manufacturing center of gravity toward India. 

By replicating successful production models previously used in China—including the construction of massive factories with on-site boarding—Apple has moved over 20% of global iPhone production to Indian soil. 

This strategic shift has not only boosted local expertise but has also accelerated India's integration into the global electronics supply chain.

Looking ahead, India is on a clear trajectory to become the world’s second-largest mobile phone exporter by 2026.

Highlighting the rapid ascent, the ICEA noted that smartphones rose from the 167th most exported product category in 2015 to the second position in FY25. 

With continued policy stability and government support, industry leaders believe the sector is poised to deepen domestic value addition and generate millions of additional jobs in the coming years.

भारत के इलेक्ट्रॉनिक्स सेक्टर में पाँच साल में 1.3 मिलियन नौकरियाँ पैदा हुईं

भारत का इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योग "मेक-इन-इंडिया" पहल का एक मुख्य आधार बनकर उभरा है, जिसने पिछले पाँच सालों में 1.33 मिलियन से ज़्यादा नौकरियाँ पैदा की हैं।

रोज़गार में यह भारी बढ़ोतरी मुख्य रूप से प्रोडक्शन-लिंक्ड इंसेंटिव (PLI) योजना की वजह से हुई है, जिसने घरेलू मैन्युफैक्चरिंग के क्षेत्र में क्रांति ला दी है।

इंडिया सेल्युलर एंड इलेक्ट्रॉनिक्स एसोसिएशन (ICEA) के अनुसार, इस सेक्टर ने 400,000 डायरेक्ट मैन्युफैक्चरिंग रोल और सहायक उद्योगों और लॉजिस्टिक्स में लगभग 930,000 इनडायरेक्ट पद जोड़े हैं, जो एक दशक की बदलाव लाने वाली ग्रोथ को दिखाता है।

इस विस्तार का आर्थिक असर प्रोडक्शन वैल्यू और मज़दूरों की सैलरी दोनों में दिखता है।

सिर्फ़ 2025 के वित्तीय वर्ष में, इस उद्योग ने ब्लू-कॉलर मज़दूरों को सैलरी के तौर पर लगभग ₹25,000 करोड़ का योगदान दिया, जिसमें औसत मासिक सैलरी ₹14,000 से ₹18,000 के बीच थी।

मोबाइल फ़ोन प्रोडक्शन में ज़बरदस्त बढ़ोतरी हुई है, जो FY21 में ₹2.2 लाख करोड़ से बढ़कर FY25 में ₹5.45 लाख करोड़ से ज़्यादा हो गया है, जबकि इसी अवधि में एक्सपोर्ट वॉल्यूम में लगभग दस गुना बढ़ोतरी हुई है।

इस ग्रोथ की एक अहम बात जेंडर समावेश और सामाजिक सशक्तिकरण पर इसका फोकस है।

PLI योजना महिलाओं को फॉर्मल वर्कफोर्स में लाने में एक बड़ा ज़रिया रही है, जिसमें लगभग 70% नई नौकरियाँ महिलाओं और पहली बार काम करने वालों को मिली हैं।

बड़े पैमाने के ऑपरेशन, जैसे कि बेंगलुरु के पास फॉक्सकॉन की iPhone फैक्ट्री, इस ट्रेंड का उदाहरण हैं, जहाँ लगभग 30,000 कर्मचारी काम करते हैं, जिनमें से 80% महिलाएँ हैं, जो ज़्यादा विविध लेबर मार्केट बनाने में उद्योग की भूमिका को दिखाता है।

ग्लोबल टेक दिग्गज Apple, अपने पार्टनर फॉक्सकॉन, पेगाट्रॉन और टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स के साथ मिलकर, मैन्युफैक्चरिंग का केंद्र भारत की ओर लाने में अहम भूमिका निभा रहा है।

चीन में पहले इस्तेमाल किए गए सफल प्रोडक्शन मॉडल को दोहराकर - जिसमें ऑन-साइट बोर्डिंग वाली बड़ी फैक्ट्रियों का निर्माण शामिल है - Apple ने ग्लोबल iPhone प्रोडक्शन का 20% से ज़्यादा हिस्सा भारतीय ज़मीन पर शिफ्ट कर दिया है।

इस रणनीतिक बदलाव ने न सिर्फ़ स्थानीय विशेषज्ञता को बढ़ावा दिया है, बल्कि ग्लोबल इलेक्ट्रॉनिक्स सप्लाई चेन में भारत के जुड़ाव को भी तेज़ किया है। आगे देखें तो, भारत 2026 तक दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा मोबाइल फोन एक्सपोर्टर बनने की राह पर है।

तेज़ तरक्की को हाईलाइट करते हुए, ICEA ने बताया कि स्मार्टफोन 2015 में 167वीं सबसे ज़्यादा एक्सपोर्ट होने वाली प्रोडक्ट कैटेगरी से FY25 में दूसरे स्थान पर पहुँच गए।

लगातार पॉलिसी में स्थिरता और सरकारी सपोर्ट के साथ, इंडस्ट्री लीडर्स का मानना है कि यह सेक्टर आने वाले सालों में घरेलू वैल्यू एडिशन को और गहरा करेगा और लाखों अतिरिक्त नौकरियाँ पैदा करेगा।

భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం ఐదేళ్ల వృద్ధిలో 1.3 మిలియన్ల ఉద్యోగాలను సృష్టించింది

భారతదేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ పరిశ్రమ "మేక్-ఇన్-ఇండియా" చొరవకు మూలస్తంభంగా ఉద్భవించింది, గత ఐదు సంవత్సరాలలో 1.33 మిలియన్లకు పైగా ఉద్యోగాలను సృష్టించింది. 

దేశీయ తయారీ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తెచ్చిన ఉత్పత్తి-సంబంధిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకం కారణంగా ఈ భారీ ఉపాధి పెరుగుదల ప్రధానంగా జరిగింది. 

ఇండియా సెల్యులార్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అసోసియేషన్ (ICEA) ప్రకారం, ఈ రంగం 400,000 ప్రత్యక్ష తయారీ పాత్రలను మరియు అనుబంధ పరిశ్రమలు మరియు లాజిస్టిక్స్‌లో సుమారు 930,000 పరోక్ష ఉద్యోగాలను జోడించింది, ఇది దశాబ్దపు పరివర్తనాత్మక వృద్ధిని సూచిస్తుంది.

ఈ విస్తరణ యొక్క ఆర్థిక ప్రభావం ఉత్పత్తి విలువ మరియు కార్మికుల వేతనాలు రెండింటిలోనూ ప్రతిబింబిస్తుంది. 

2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే, ఈ పరిశ్రమ బ్లూ-కాలర్ కార్మికులకు దాదాపు ₹25,000 కోట్ల వేతనాలను అందించింది, సగటు నెలవారీ జీతాలు ₹14,000 నుండి ₹18,000 వరకు ఉంటాయి. 

 మొబైల్ ఫోన్ ఉత్పత్తి అనూహ్యంగా పెరిగి, FY21లో ₹2.2 లక్షల కోట్ల నుండి FY25లో ₹5.45 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది, అదే సమయంలో ఎగుమతి వాల్యూమ్‌లు దాదాపు పది రెట్లు పెరిగాయి.

ఈ వృద్ధికి ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశం లింగ సమ్మిళితం మరియు సామాజిక సాధికారతపై దాని దృష్టి.

PLI పథకం అధికారిక శ్రామిక శక్తిలోకి ప్రవేశించే మహిళలకు ప్రధాన చోదక శక్తిగా ఉంది, దాదాపు 70% కొత్త ఉద్యోగ జోడింపులు మహిళలు మరియు మొదటిసారి పనిచేసే వారికి వెళుతున్నాయి.

బెంగళూరు సమీపంలోని ఫాక్స్‌కాన్ ఐఫోన్ ఫ్యాక్టరీ వంటి పెద్ద ఎత్తున కార్యకలాపాలు దాదాపు 30,000 మంది సిబ్బందిని నియమించడం ద్వారా ఈ ధోరణికి ఉదాహరణగా నిలుస్తున్నాయి, వీరిలో ఆకట్టుకునే 80% మంది మహిళలు, మరింత వైవిధ్యమైన కార్మిక మార్కెట్‌ను సృష్టించడంలో పరిశ్రమ పాత్రను ప్రదర్శిస్తున్నారు.

గ్లోబల్ టెక్ దిగ్గజం ఆపిల్, దాని భాగస్వాములైన ఫాక్స్‌కాన్, పెగాట్రాన్ మరియు టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్, తయారీ కేంద్రాన్ని భారతదేశం వైపు మళ్లించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.

 గతంలో చైనాలో ఉపయోగించిన విజయవంతమైన ఉత్పత్తి నమూనాలను ప్రతిబింబించడం ద్వారా - ఆన్-సైట్ బోర్డింగ్‌తో కూడిన భారీ కర్మాగారాల నిర్మాణంతో సహా - ఆపిల్ ప్రపంచ ఐఫోన్ ఉత్పత్తిలో 20% కంటే ఎక్కువ భారత గడ్డపైకి తరలించింది. 

ఈ వ్యూహాత్మక మార్పు స్థానిక నైపుణ్యాన్ని పెంచడమే కాకుండా ప్రపంచ ఎలక్ట్రానిక్స్ సరఫరా గొలుసులో భారతదేశం యొక్క ఏకీకరణను వేగవంతం చేసింది.

 భవిష్యత్తులో, భారతదేశం 2026 నాటికి ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ ఎగుమతిదారుగా అవతరించే స్పష్టమైన పథంలో ఉంది.

ఈ వేగవంతమైన వృద్ధిని హైలైట్ చేస్తూ, స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు 2015లో 167వ అత్యధిక ఎగుమతి చేయబడిన ఉత్పత్తి వర్గం నుండి FY25లో రెండవ స్థానానికి పెరిగాయని ICEA గుర్తించింది. 

నిరంతర విధాన స్థిరత్వం మరియు ప్రభుత్వ మద్దతుతో, ఈ రంగం రాబోయే సంవత్సరాల్లో దేశీయ విలువ జోడింపును మరింతగా పెంచుతుందని మరియు మిలియన్ల అదనపు ఉద్యోగాలను సృష్టించగలదని పరిశ్రమ నాయకులు విశ్వసిస్తున్నారు.